Vasten en gezondheid
Dit schrijft Prof. Dr. Smalhout voor de vastensite van 2001:
Vasten is het zich onthouden van voedsel en drank. Er zijn talrijke varianten. Bijvoorbeeld alleen niet eten maar wel drinken. Of alleen bepaalde spijzen niet nuttigen, of sommige maaltijden overslaan. Vanaf de oudste tijden had vasten een religieuze betekenis. Zo werd er gevast om boete te doen voor bepaalde daden, of om vurige gebeden kracht bij te zetten of om zich voor te bereiden op een belangrijke taak, opdracht of onderneming.
Het gebruik komt in vrijwel alle religies voor. Bijvoorbeeld de Ramadan bij de Islamieten.
In onze Joods-christelijke cultuur is een van de oudste beschrijvingen te vinden in het boek Jesaja 58:1-14.
Ook in de geneeskunde is het zich onthouden van voedsel grondig bestudeerd. Zonder eten en drinken sterft een mens meestal na ongeveer 10 à 12 dagen. Wordt er wel water gedronken, dan kan men het hongeren meer dan 40 dagen volhouden. In die tijd breekt het lichaam zijn eigen vetten en eiwitten af en gebruikt dat als voedsel. Vandaar dat mensen na een hongerperiode van 40 dagen tientallen kilo’s lichter zijn geworden.
Bij religieus vasten gebeurt dit eigenlijk nooit. Het totale vasten in de Joodse religie duurt zelden langer dan een à twee dagen. In de Islamitische Ramadan duurt het een maand, maar dan wordt wel iedere dag na zonsondergang uitvoerig gegeten. In de christelijke traditie betekent vasten meestal het zich vrijwillig onthouden van bepaalde gerechten of dranken, en heeft als zodanig geen invloed op de stofwisseling.
Als men een of twee dagen enkel maar water drinkt en niets eet wordt eerst de suikervoorraad in de lever aangesproken. Als die opraakt moet de stofwisseling omschakelen naar het verbranden van vet en eiwit. In die overgangsperiode kan men zich duizelig, slap en beverig voelen door een te laag bloedsuikergehalte. Daarom is religieus vasten ook beslist niet aan te bevelen bij diabetes patienten. Voor hen is het levensgevaarlijk. Maar het symbolisch vasten door het tijdelijk afzien van geliefde voedselsoorten en dranken kan religieus gezien waardevol zijn. Het heeft echter geen invloed op een ongewenst hoog lichaamsgewicht.